Diabetik retinopatiya nədir?

Diabetik retinopatiya şəkərli diabetin torlu qişaya təsir edən və görmə itkisinə səbəb ola bilən ağırlaşmasıdır. Uzun müddət yüksək qan şəkəri torlu qişanın kiçik damarlarına zərər verir; damarlar sızmağa, tıxanmağa və zamanla anormal yeni damarlar əmələ gətirməyə başlayır.

Mərhələləri

Fon (qeyri-proliferativ) retinopatiya. Erkən mərhələ: kiçik damarların genişlənməsi və mikroanevrizmalar.
Preproliferativ retinopatiya. Damarlarda tıxanmalar, qanaxmalar və toxumada oksigen çatışmazlığının əlamətləri.
Proliferativ retinopatiya. Ən ağır mərhələ: kövrək yeni damarlar yaranır, onların partlaması ciddi qanaxmaya səbəb ola bilər.

Əlamətləri

bulanıq görmə;
görmə sahəsində qaralma və ya ləkələr;
gözlərdə ani görmə itkisi;
rənglərin solğun və ya tünd görünməsi.

Ən vacib qayda: diabetik retinopatiya erkən mərhələdə heç bir əlamət verməyə bilər. Şəkərli diabet diaqnozu olan hər kəs şikayəti olmasa belə müntəzəm göz dibi müayinəsindən keçməlidir. Erkən aşkarlanan dəyişiklik müalicə oluna bilər; itirilmiş görmə isə çox vaxt geri qayıtmır.

Arqon lazer müalicəsi

Arqon lazer mavi-yaşıl dalğa uzunluğunda (488–514 nm) işıq şüası verir. Bu şüa torlu qişaya yönəldilərək toxumada fotokoaqulyasiya effekti yaradır — zədələnmiş sahələr möhkəmləndirilir və sızan damarlar bağlanır. Başlıca tətbiq sahələri:

Diabetik retinopatiya. Sızan damarlar bağlanır, ödemin qarşısı alınır; geniş sahəyə panretinal fotokoaqulyasiya (PRP) tətbiq edilir.
Torlu qişa yırtıqları. Kiçik yırtıqlar erkən aşkarlandıqda lazerlə möhkəmləndirilir — bu, torlu qişanın qopmasının (dekolman) qarşısını alır.
Makula ödemi. Mərkəzi görmə zonasındakı maye toplanması və anormal damarlar lokal olaraq müalicə edilir.
Retinal ven trombozu. Damar tıxanıqlığı nəticəsində yaranan qanaxma və ödemin nəzarətə alınması.
Bəzi qlaukoma formaları. Lazer trabekuloplastika ilə göz daxili təzyiqin azaldılması.

Yaşa bağlı makula degenerasiyası

Makula torlu qişanın mərkəzi, ən dəqiq görməyə cavabdeh hissəsidir. Yaşla əlaqədar degenerasiya oxumaq, sifətləri tanımaq və detalları seçmək qabiliyyətini azaldır. Erkən mərhələdə dəyişiklikləri OKT ilə izləmək və müalicə yanaşmasını vaxtında seçmək mümkündür.

40 yaşdan sonra nələr dəyişir?

40 yaşdan sonra göz almasında bəzi dəyişikliklər başlayır. Bunların bir qismi görməyə ciddi təsir etmir, digərləri isə geri dönməz görmə itkisinə səbəb ola bilər. Buna görə bu yaşdan sonra müntəzəm göz dibi müayinəsi və göz daxili təzyiqin ölçülməsi xüsusilə vacibdir.