Qlaukoma
Qlaukoma və göz təzyiqi
Qlaukoma — xalq arasında “qara su” — görmə sinirini tədricən zədələyən xəstəlikdir. Uzun müddət heç bir şikayət vermir, buna görə “səssiz təhlükə” adlanır. İtirilmiş görmə geri qayıtmır.
Göz daxili təzyiq nədir?
Gözün içində daim maye istehsal olunur və eyni sürətlə xaric edilir. Bu tarazlıq pozulduqda — mayenin ifrazı artdıqda və ya axını çətinləşdikdə — göz daxili təzyiq yüksəlir. Yüksək təzyiq görmə siniri liflərini sıxaraq onları tədricən zədələyir.
Təzyiqin normadan yüksək olması (okulyar hipertenziya) hələ qlaukoma deməkdir demək deyil, lakin ciddi risk faktorudur və nəzarət tələb edir.
Niyə erkən diaqnoz bu qədər vacibdir?
Qlaukomada görmə itkisi periferiyadan — görmə sahəsinin kənarlarından — başlayır. Beyin bu boşluqları “doldurduğu” üçün pasiyent uzun müddət heç nə hiss etmir. Şikayət yarandıqda isə görmə sinirinin əhəmiyyətli hissəsi artıq zədələnmiş olur və bu zədə geri dönmür.
Müasir diaqnostika, o cümlədən OKT, görmə sinirindəki incə dəyişiklikləri görmə sahəsi itkisi başlamazdan əvvəl aşkarlamağa imkan verir.
Hansı əlamətlərə diqqət etmək lazımdır?
- görmə sahəsinin kənarlarının tədricən daralması;
- işıq mənbələrinin ətrafında rəngli halqalar görünməsi;
- gözdə təzyiq və ya ağırlıq hissi, baş ağrısı;
- qaranlıqda görmənin nəzərəçarpacaq dərəcədə zəifləməsi.
Qəfil, güclü göz ağrısı ilə birlikdə bulanıq görmə, ürəkbulanma və gözün qızarması kəskin qlaukoma tutmasının əlaməti ola bilər — bu hal təcili tibbi yardım tələb edir.
Müalicə yanaşmaları
- Dərman müalicəsi. Göz daxili təzyiqi azaldan damcılar; müntəzəm və vaxtında istifadə həlledicidir.
- Lazer trabekuloplastika. Lazer trabekulyar sistemin keçiriciliyini artıraraq mayenin axınını asanlaşdırır.
- Qlaukoma cərrahiyyəsi. Dərman və lazer kifayət etmədikdə mayenin xaric olması üçün yeni yol yaradılır.
Müalicənin məqsədi mövcud görməni qorumaqdır. Buna görə qlaukoma diaqnozu qoyulduqdan sonra müalicə ömürlük nəzarət tələb edir: təzyiq ölçülməli, görmə sahəsi və görmə siniri müntəzəm izlənilməlidir.